بیانيې

په رایزینا کنفرانس کي د افغانستان د اسلامي‌ جمهوریت د ملي امنیت د سلاکار ډاکټر حمدالله محب د وینا متن

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 په رایزینا کنفرانس کي د افغانستان د اسلامي‌ جمهوریت د ملي امنیت د سلاکار ډاکټر حمدالله محب د وینا متن

 

 نوی ډهلي ۲۰۲۰

 نه ماتېدونکي کېدل: افغانستان څه ډول په یو نا معلوم حالت کي مخته ځي.

ښاغلی لومړی وزیر درنو استازو،  اغلو او ښاغلو،

زما لپاره د ویاړ ځای دی، چي‌ نن ستاسي غوندي د ښو ملګرو او همکارانو د یوه داسي معزز ګروپ په منځ کي یم. زه د هند د بهرنیو چارو له محترم وزارت او څارونکي تحقیقاتي بنسټ څخه مننه کوم،‌ چي داسي یو نوموتی ګروپ یې سره را یو ځای کړی او ماته یې ورته د وینا کولو زمینه مساعده کړې ده.

زه پوهېږم چي ددې سطحي د کنفرانس تنظیم خورا ډېر کار ته اړتیا لري ځکه نو، تاسي ته مبارکي درکوم چي په ښه توګه مو دا چاره مخته وړې ده.‌

راځئ یو څو شېبې د هغو ۱۷۶ افغانانو، کانډایانو،‌ سویډنیانو، ایرانیانو،‌ اوکراینیانو، بریتانویانو او المانیانو ارواح ته دعا وکړو،‌ چي د اوکراین هوايي چلن د ۷۵۲ نمبر پرواز د لوېدلو په ناورین کي یې ژوند له لاسه ورکړی.

د افغان قربانیانو په منځ‌ کي یوه داسي تازه واده سوې جوړه هم وه،‌ چي د میني او خوښۍ ډک ژوند ته یې امادګي نیول، هغه ژوند چي دوی هیڅ‌ کله تر لاسه نکړی.

لکه څنګه چي ددې کنفرانس په ټولو ګروپونو او پانلونو کي هم په ډاګه سوه، زموږ نړۍ د داسي ناڅاپې پېښو منونکې ده، چي کولای سي بې ثباتي،‌ خطرونه او نامعلوم حالت رامنځته کړي. داسي یو حالت احتیاط، زغم او د مشترکو ګټو تعریف ته اړتیا لري، څو موږ وکولای سو‌د هغو ګډو او تعریف سوو منافعو پر اساس ایتلافونه او ګډي پالیسۍ رامنځته کړو. خو دا کار یوې خاصي او خلاقي خوشبینۍ ته هم اړتیا لري. ځکه هر چیري چي ننګونه سته، هلته فرصت هم سته. لبنانی متفکر- فیلسوف نسیم نیکولاس طالب له سختیو څخه قوت اخستونکو ادارو ته د نه (ماتېدونکو) نوم ورکوي. د هغه په نظر دا نه ماتېدونکی حالت له ګډوډیو سرچینه اخلي.

زه په دې باور یم،‌ چي د تېرو څو اوونیو پېښي نړۍ ته دا پیغام ورکوي، چي باید د مسؤلي دولت مدارۍ، ګاونډیتوب، د اختلافاتو د حل سوله ییزو لارو او د اختلافاتو د ختم اساسي اصولو او خطوطو ته احترام او بیا مراجعه وسي.

موږ کولای سو دې تجربه سوو او رښتینو اصولو ته مراجعه وکړو او له اوسنۍ ګډوډۍ څخه په قوت سره راووزو.

 

ولسمشر غني په افغانستان کي‌ پر خپلو ګاونډیانو او شریکانو ټنګار کړی،‌ چي بې ثباته شرایطو ته سوله ییزي حل لاري پیدا کړي. ‌دا ټنګار مو یوازي د خپلو ملي منافعو په خاطر نه دی، بلکه په دې خاطر هم دی، چي دا اصول د ملګرو ملتونو په منشور کي ذکر سوي او د نسلونو راهیسي د نړیوالو معادلاتو اساسات دي.

موږ د یوه ملت په توګه په تېرو څلورو لسیزو دا زده کړه،‌ چي څه ډول ګډوډۍ ددې باعث کېږي، ‌چي ډېر څه د لاسه ورکړو،‌ خو دا مو زده نکړل، چي څه ډول له داسي یوه حالت څخه ګټه هم وکړو.

افغانستان د تېرو څلوېښتو کلونو په اختلافاتو کي هیڅ کله دغه نه ماتېدنکی حالت تر لاسه نکړی، موږ هیڅ کله له ګډوډیو څخه د قوت حالت ته نه ولاړو، بلکه نور هم په مشکلاتو کي‌غرق سو. موږ هیڅ کله ونه توانېدو چي خپل خلک او جغرافیه د سیمه ییزو او نړیوالو قدرتونو د نفوذ او د هغوی د خپلو اجنډاوو له تطبیق څخه وساتو، موږ هیڅ وخت ونسوای کړای، چي د خپلي تنوع قوت مهار کړو، هیڅ کله ونه توانېدو چي له خپل جیو-سیاسي موقعیت څخه  په ننۍ نړۍ کي ګټه پورته کړو او دا چاره د بدبختۍ پر ځای په فرصت بدله کړو.

خو اوس هغه ورځي تېري دي. په تېرو کلونو کي شرایطو مثبت لوري ته تغیر کړی. هغه افغانان چي په جنګ او کډوالۍ کي پیدا او لوی سوي، د حالاتو په اړه بېل نظر لري. موږ په افغانستان کي د سولي د امکاناتو په اړه  بد بین نه یو، موږ د افغانستان د اقتصادي ظرفیت او مخته وړاندي تګ په اړه له هڅو ستړي نه یو او موږ د خپلو سیاسي جوړښتونو د بقا په اړه شک او شبهه نه لرو.

موږ ژمن یو،‌ چي د نامعلوم حالت له منځه فرصتونه رامنځته کړو او پر لاره د سته ننګوونو د خطرونو او ګواښونو په اړه له اندېښنې پرته مخ پر وړاندي حرکت وکړو.

او موږ اوس د خپلو خواریو او پر افغانستان د اعتقاد درلودلو پایلي ګورو، په خاصه توګه د امنیت، سیمه ییزو همکاریو او سولي په برخو کي.

تر ټولو وړاندي او مهم کار زموږ په هیواد کي د سولي راتګ دی. زموږ خلک تر اوسه هم د هغې ورځي په تمه دي، کله چي دوی وکولای سي خپل اولادونه ښوونځیو ته ولېږي او د تروریزم له وېري پرته د خپلو خپلوانو لیدلو ته ولاړ سي.

سوله به زموږ خلکو ته د جنګ او تاوتریخوالي د ختم په معنی وي، ځکه نو موږ په ټنګار سره وایو،‌ چي اوربند د سولي خبرو ته د لازمو شرایطو د اماده کولو په خاطر مهم دی.

تاوتریخوالی او تروریزم زموږ په ټولنه کي پلویان نلري،‌ سوله او ابادي یې لري. اوربند د پایداري سولي مهم عنصر دی ځکه دا د افغانانو غوښتنه ده او ترڅنګ یې زموږ خلک او حکومت ډاډمنوي،‌ چي زموږ دښمنان هم نه یوازي دا چي د سولي د راتګ په اړه رښتیني‌دي، بلکه ددې وړتیا هم لري چي د سولي په ممکنه تړون کي خپل مسؤلیتونه سرته ورسولای سي.

په داسي حال کي چي سولي ته زموږ هڅي د قوي کېدو په حال کي دي، موږ هیله لرو چي له خپلو همسایه ګانو او شریکانو څخه هم همکاري تر لاسه کړو تر څو پایداره سوله ولرو. د نړیوالي ټولني لپاره د تلاښونو په اوسني دور کي افغانستان د ګډ عمل خورا نادر فرصت اماده کوي. ځکه د سولي لپاره زموږ ملي هڅه د سیمي او نړۍ لپاره هم ګټي لري.

د یوه داسي هیواد په توګه چي د تروریزم سره په جګړه کي‌ په لومړي صف کي قرار لري، زموږ بریا د نړۍ لپاره هم ګټي لري. دا هم د همکاریو یوه ښه شروع او هم پر ګډو منافعو د سره راټولېدو یو عالي محور کېدای سي.

خو مهمه ده،‌ چي ددې یوې موضوع په اړه هیڅ ابهام وجود ونلري: موږ په عین توګه چي د سولي لپاره خلاصه غېږ لرو، په همدې توګه د تاوتریخوالي پر ضد درېدو ته هم کلکه اراده لرو. تروریزم او تاوتریخوالی به هیڅکله بری ونه مومي. افغان ملت د تروریزم او تاوتریخوالي پر ضد په قاطعیت سره ولاړ دی.

افغان ملي امنیتي او دفاعي ځواکونو دافغان ملت دا عزم ثابت کړی دی. دوی اوس تر بل هر وخت ډېر زموږ د مخالفینو ځپلو ته اماده دي. نړۍ ولیدل چي افغان امنیتي او دفاعي ځواکونو څنګه د ولسمشریزو ټاکنو امنیت وساتی او زموږ خلکو ته ئې زمینه برابره کړه، چي پر جمهوریت او ډیموکراسۍ بیرته خپل باورونه ترمیم کړي.

د رايي اچوني تر بریالۍ پروسې وروسته، د ټاکنو کمېسونونو د رایو شمېرلو پروسه بشپړه کړه، لومړنۍ پایلي یې اعلان کړې او اوس کار کوي،‌ چي د ټاکنیزو قوانینو په رڼا کي د بې نظمیو او ټاکنیزو درغلیو راپورونه وڅېړي. پداسي حال کي چي لا هم وروستیو پایلو ته انتظار کوو،‌ موږ په هیواد کي د ډیموکراسۍ د تقویې په هدف د ټاکنیزو کمېسونونو د نه ستړې کېدونکو هڅو ستاینه کوو.

زموږ زوړورو امنیتي ځواکونو په تېرو څو میاشتو کي د هیواد په کچه د دښمنانو په مقابل کي بریالي عملیات کړي‌، هغوی ته یې ماته ورکړې او هغه سیمي یې بیرته ورڅخه نیولي،‌ چي د کلونو په اوږدو کي د دوی تر وحشت لاندي وې.

افغان ځواکونو ۸ ولسوالۍ د مخالفینو څخه بیرته نیولي، جنګ یې د مخالفینو تر مراکزو رسولی او د طالبانو نظامي تحرک او قوت یې له منځه وړی دی.

افغان ځواکونو د محاربوي عملیاتو په نتیجه کي د هیواد خیتځ ولایتونه چیري چي داعش په کلونو پر سیمه ییزو ولسونو وحشت کاوه،  تقریباً په کامله توګه ددې ډلي له حضور څخه پاک کړل. ددې نظامي فشار په نتیجه کي تر ۶۰۰ ډېر داعش جنګیالي تسلیم سول، د دوی مراکز پاک او پټن ځایونه یې خالي سول.

ددې ساحو ډېری اوسېدونکي چي اوږده موده ځپل سوي او تر ظلم لاندي ول، اوس بیرته خپلو پخوانیو مېنو او ژوند ته راګرځي، کرهڼه کوي او خپلو کورنیو ته ډوډۍ پیدا کوي. حکومت د دوی سره د ژوند بیا جوړولو په برخه کي اړیني مرستي کوي.

پرېږدئ چي زموږ د امنیتي ځواکونو پرمختګونه هغوی ته چي زموږ د ډیموکراسۍ تر پښو لاندي کولو او د تاسیساتو د ضعف لپاره جنګ کوي یو پیغام ولري: دا، ‌چي د افغانستان خلک او حکومت امادګي لري، چي د سولي خبري وکړي. خو که تاسي دې دعوت ته منفي ځواب ورکړی، نو بیا د افغان ملت له ټول قوت سره مبارزې ته اماده واوسئ.

آغلو او ښاغلو،

ددې شخړي او ټولو لومړیتوبونو په منځ‌ کي، موږ پر اقتصادي پرمختګ باندي هم تمرکز کړی دی، په ځانګړې توګه د هغو سیمه ییزو لارو او جوړښتونو څخه مو ګټه پورته کړې،‌ چي په لسهاوو کلونه غیر فعال وو.

د سولي د هڅو ترڅنګ، افغانستان په تدریجي توګه د همکاریو، نښلوني او پرمختګ په یوه سیمه ییز مرکز بدلېدونکی دی.

و لسمشر غني د لرلید مطابق، موږ افغانستان په وچه کي د مهار هیواد څخه د وچي په نښلوونکي هیواد باندي بدلوو،‌ یو داسي هیواد چي د سیمه ییزي نښلوني او تجارت په څلور لاري بدل سي. د لاجوردو لار او هوايي دهلېزونه وار له مخکي د سویلي او مرکزي اسیا په کچه د خلکو،‌ سوداګریزو توکو او نظریاتو د انتقال لپاره نوي لاري پرانیزي او اقتصادي ودي ته زمینه برابروي.

د انرژۍ، سوداګرۍ او ټرانسپورټ په برخو کي لويي څو ملیتي پروژې، چي افغانستان یې په محوریت کي قرار لري زموږ د ټولییزي ګټي په نیت بلاخره اوس په سیمه ییزو سرحدونو کي د تطبیق په حال کي دي. موږ د دوه اړخیزو همکاریو د بهترۍ او هوايي دهلیزونو په مرسته وتوانېدو،‌ چي یوازي له هند سره له ۲۰۱۵ میلادي کال راهیسي خپله سوداګري درې برابره زیاته کړو.‌دا یوازي د یو لوی ظرفیت څخه د ګټي اخستني پیل دی.

موږ هیله لرو چي دا او ځیني نوري پروژې به زموږ د هیواد د اقتصادي شګوفایۍ په برخه کي‌ پرېکنده رول ولوبوي، مشخصاً په داسي یو وخت کي چي موږ تلاښ کوو د څو ملیتي همکاریو داسي یو بنیاد ایجاد کړو،‌ چي پر اساس به یې زموږ بریا د سیمي‌او نړۍ لپاره هم ګټي ولري.

موږ په تیرو پنځو کلونو کي د خپلو شریکانو او متحدینو د سخاوت او تعهد په برکت په یادو برخو کي پرمختګونه کړي دي. هندوستان یو له هغو کلیدي شریکانو څخه دی، چي د باثباته، سوله ییز او پرمختللي افغانستان لپاره یې زموږ له خلاق لرلیده ملاتړ کړی دی.

زموږ د افسرانو په روزنه، د نظامي تجهیزاتو په ورکړه او په معتبرو پوهنتونونو کي زموږ ځوانانو ته د زدکړو زمیني مساعدولو په برخه کي د هند کومکونه خورا حیاتي رول لري.  هند زموږ سره مرسته کړې، چي د اوبو، کرهڼي، روغتیا او حکومتدارۍ په برخو کي مهم تاسیسات ورغوو. افغانستان د وړاندي تګ لپاره دغه ډول مرستو ته اړتیا لري. دا مرستي نه یوازي د افغانستان، بلکه د هند او سیمي لپاره هم ګټوري دي.

پداسي حال کي چي هندوستان د پوځ ورځ نمانځي، موږ غواړو په نړۍ کي ددې هیواد د مثبت رول او د ګډو انساني ارزښتونو په دفاع، د سولي په ساتنه او بشردوستانه همکاریو کي د هندي پوځ د رول ستاینه وکړو.

زه په دې فرصت کي له اسټرالیا سره، چیري چي زړه ور اور وژونکي او رضاکاران د هیواد په کچه له ویرانوونکي اور سره مبارزه کوي زموږ د خواخوږۍ او ملاتړ مراتب وړاندي کوم.

پداسي حال کي چي موږ ددوی له قربانیو زړه ورتیا او الهام تر لاسه کوو، موږ تم کېږو او په دقت سره هغه تاثیرات ګورو،‌ چي اقلیمي بدلون یې زموږ پر چاپېریال او ممکن پر ټول بشریت باندي ولري.

د اسټرالیا په شان افغانستان هم له یوې داسي وچکالۍ څخه تېرېږي، چي زموږ د بزګرانو او د هغوی د کورنیو معیشت یې په خطر کي اچولی دی. د افغانستان د پایداره انکشاف اهداف د پایداره انکشاف لپآره د هغولارو چارو مهم ضرورت په ګوته کوي، چي د بشر د بقا لپآره حیاتي دي.

موږ په مادرید کي د تېر ډیسمبر د ډلو/پارټیانو په ۲۵م کنفرانس کي د سوو پرمختګونو په اړه خبر یو او هیله لرو، چي باقي مانده ستونزي به په دې کال کي حل سي.

د اقلیم تغیر او تاثیر موږ اړ کړي یو، څو د خپلو طبعي منابعو د ساتني، ګټي اخستني او غني کېدني لپاره پر نوو لارو چارو فکر وکړو، په ځانګړې توګه زموږ د پرېمانه اوبو د منابعو په اړه چي د کلونو په اوږدو کي زموږ له کنټروله پرته کارول سوي دي.

یو وار بیا غواړم ووایم، موږ ځانونه اړ کړي څو خوشبینانه او خلاق فکر وکړو، چي څنګه د هغو شرایطو څخه اعظمي ګټه پورته کړو، چي په تېر کي زموږ د کمزورۍ او ماتي باعث سوي.

اغلو او ښاغلو،

افغانستان پداسي حال کي نوی کال پیلوي، چي د امنیت، سولي او ډیموکراسۍ په برخو کي یې محسوس او ثابت پرمختګونه کړي. موږ د جنګ په ډګر کي یرغلیز موقف او د خپلو ځواکونو د تیارسئ حالت ته دوام ورکوو،‌هغه ځواکونه چي نه یوازي د افغانستان، بلکه د سیمي او نړۍ د امنیت لپاره د جګړې د ډګر رهبري پر غاړه لري.

سره له دې چي موږ په شخړه کي یو، خو موږ متفاوت او مثبت فکر او ‌د اقتصادي خودکفايۍ لپاره پرمختګ کوو.‌ دا پرمختګ په ځانګړي ډول د سیمه ییزو بسترونو او همکاریو څخه په ګټه اخستني سره کوو.

موږ په عین حال کي په جدي،‌ خو عملي توګه سره د پایداره سولي په لټه کي یو، کمه چي د افغانستان د خلکو او دولت لومړیتوب دی.

موږ دې نوي کال ته خوشبین یو،‌خو په عین وخت کي هغه نامعلوم حالت او بې ثباتۍ هم له نظره نه باسو، چي زموږ د راتلونکي په تعین کي به تاثیر ګزاره وي.

زموږ مخه نسي نیول کېدای. موږ افغانان له دې نامعلوم حالت څخه د پټېدو او یا پر شا کېدو په لټه کي‌نه یو.موږ اړ یو، چي دا حالت را خپل کړو، خو له دې هیلي سره، چي افغانستان هم یو داسي نه ماتېدونکی ملت کېدای او زدکړه کولای سي، چي څه ډول تر ۴۰ کاله تاوتریخوالي وروسته له چارچاپېره ګډوډیو څخه په قوت سره راووزي.

 

موږ افغانان په دې نامعلوم حالت کي خطر هم قبلوو. موږ خطرونو ته غاړه ږدو څو سوله راولو، ډیموکراسي تقویه کړو، فرا مرزي اقتصادي فرصتونه ایجاد کړو او امنیت تامین کړو.

موږ دا خطر ځکه قبلوو،‌ چي بل هیڅ انتخاب نلرو،  خو دا خطر له دې خاطره منو،‌ چي موږ د افغانانو پر قوي اراده باور لرو،‌ چي سوله به راولي، ‌ډیموکراسي به ساتي‌او پرمختګ ته به دوام ورکوي.

موږ خپلو ګاونډیانو او نړیوالو شریکانو ته دعوت ورکوو،‌چي زموږ سره یو ځای دا خطر قبول او د سولي، نړیوال امنیت او سیمه ییزي ښېرازۍ لپاره زموږ ګډو هڅو ته دوام ورکړي.

 

مننه

 

د سیمې هېوادونو د ملي امنیت سلاکارانو دویمه ناسته کې د افغانستان د اسلامي جمهوریت د ملي امنیت سلاکار ډاکټر حمدالله محب د بشپړې وینا متن:

{مسوده}

د سیمې هېوادونو د ملي امنیت سلاکارانو دویمه ناسته کې د افغانستان د اسلامي جمهوریت د ملي امنیت سلاکار ډاکټر حمدالله محب د بشپړې وینا متن: 

 

اصلي پیغامونه:

1.     درنو حضارو؛ هغه سیمه چې مونږ او تاسو په کې اوسو، هم د" فرصتونو" له اړخه او همد د "ګواښونو" له اړخه، د سیمه ییزو او نړیوالو اړیکو لپاره له ځانګړي ارزښت برخمنه ده.

2.     د انرژۍ د مختلفو سرچینو لرل، د نړۍ نورو برخو ته د برېښنا د لېږد کلیدي لارې، د کار ځواک، ځوان نفوس، د سوداګریزو توکو تولید، هغه استثنايي فرصتونه  دي چې زمونږ او ستاسو سیمې ته ارزښت وربښي.

3.     ترهګري،  بنسټپاله تاوتریخوالی، نشه يي توکي، له غیر دولتي لوبغاړو د یو شمېر دولتونو ملاتړ، چې سیمه کې د بې ثباتۍ لامل کېږي، هغه ګواښونه دي چې زمونږ او تاسو د سیمې امنیت له ګواښ سره مخ کوي.

4.     له بده مرغه، افغانستان یو له هغو هېوادونو څخه دی چې د زیاتو پرمختګونو تر څنګ يې له سیمه ییزو ګواښونو تر بل هر چا زیات زیان لیدلی دی.

5.     نن، افغان امنیتي او دفاعي ځواکونه نه یوازې خپل هېواد کې د سولې او امنیت تامین لپاره مبارزه کوي، بلکې د سیمې د ثبات او امنیت تامین پخاطر هم په مبارزه بوخت دي.

6.     له افغان امنیتي او دفاعي ځواکونو ملاتړ، افغانستان کې د سولې او ثبات د تامین یواځینۍ لار ده چې دغه ثبات، د سیمې امنیت او ثبات هم دی.

7.     د  افغان ځواکونو وړتیاوې ورځ تر بلې لوړېږي، چې د ترهګرو د ځپلو لار کې زیاتې لاسته راوړنې لري.

8.     زمونږ حکومتي بنسټونه، تر ټولو مهم د افغانستان خلک له خپلو امنیتي او دفاعي ځواکونو ملاتړ کوي چې همدا چاره زمونږ د سرتېرو د بریالیتوب او اتلولۍ لامل شوې ده.

9.     مونږ د یو ملت او نظام په توګه، خپل هېواد او سیمه کې د ترهګرۍ د ماتولو او د سولې تامین لپاره ملا تړلې ده.

10.            د افغانستان په ننګرهار ولایت کې د روان کال د نومبر میاشتې جریان کې د سلګونه  داعش وسله والو تسلیمېدل زمونږ د پیاوړې ارادې او د امنیتي ځواکونو  د لوړ ظرفیت ښکارندوي کوي.

11.            د داعش ډلې ددې کسان تسلیمېدل، مهمه امنیتي پېښه وه او د نړۍ په هېڅ څنډه کې داعش دغسې ماته نه وه خوړلې.  مونږ له ولسي او نظامي ځواکونو څخه په یو ډول ګټه پورته کړه او په دې مهمه پېښه کې د ننګرهار خلکو اساسي ونډه درلوده.

12.            ننګرهار کې د داعش ماته د کورنو او ښارونو په ړنګولو ترسره نه شوه ـ بلکې د افغانستان د حکومت او خلکو له لوري د مختلفو نظامي او غیر نظامي کړنلارو په استفادې دغه چاره ترسره کړه، چې ددې موضوع درک له خورا اهمیت برخمن دی.

13.            د داعش په ماتولو کې د خلکو ونډې وښوده چې داعش او نورې هېڅ ترهګریزې ډلې افغانستان کې ځای نه لري.

درنو حضارو!

14.            ما یوه میاشت وړاندې د همګټو هېوادونو غونډه کې چې د ښاغلي پټروشیف په کوربه توب مسکو کې جوړه شوې وه، خبرې وکړې او څرګنده مې کړه چې په افغانستان کې د نړیوالې ترهګرۍ ماتول د طالبانو د ستونزې له حل پرته ډېر ستونزمن کار دی. طالبان د داعش او القاعده تروریستي شبکو تر څنګ، یو له هغو ډلو څخه ده چې نورو ترهګریزو ډلو ته يې د اورپکو ـ ترهګریزو عملیاتو فضا برابره کړې ده.

15.            طالبان په محلي سیمو کې ښه بلد دي، په ژبه او فرهنګ یې پوهېږي. طالبانو سیمه ییزو ترهګرو ته چې هغه کې د منځنۍ آسیا، د قفقاز سیمې، سویلي آسیا، د عربي هېوادونو، چین، ایران او آن د لیرې پرتو هېوادونو ترهګر شامل دي، د فعالیت زمینه برابره کړې ده.

16.            په دې اساس، د طالبانو ستونزې ته باید د یوې کلیدې مسلې په توګه پاملرنه وشي. البته دا په دې مانا نه ده چې مونږ دې له نورو ترهګریزو ډلو سره تر هغې مودې کار ونه لرو ـ بر عکس د طالبانو د ستونزې حل جریان کې،  له توپیر پرته پر ټولو ترهګریزو ډلو زمونږ تهاجمي بریدونه روان دي او راتلونکي کې به هم دوام ولري.

17.            تاسو شاهدان یاست چې مونږ یو ځل بیا په دې وروستیو کې پر ETIM  ډلې او داعش د افغانستان شمال ختیځ کې سخت بریدونه کړي او هغوی ته مو زیان ور اړولی. یو شمېر يې پاکستان ته وتښتېدل، ځینې یې ووژل شول او یو شمېر نور يې بیا د طالبانو لیکو ته لاړل. 

18.            هماغسې چې موږ په تېر کې د سیمې هېوادونو د یو شمېر ترهګرو په نیولو او د هغوی په تسلیمولو سره ثابته کړې چې د سیمې هېوادونو سره همکار یوو، نن هم اعلانوو چې له ترهګرو سره د مقابلې په برخه کې به زموږ همکاري، د سیمې په کچه دوام ولري.    درنو همکارانو،

19.            د افغانستان دولت دننه افغانستان کې یو سوله ییز حل ته د رسېدو لپاره، د ګاونډیو هېوادونو، سیمې هېوادونو او نورو سیمه ییزو او نړیوالو همکارانو د مرستو هرکلی کوي.

20.            په دې وروستیو کې، د افغانستان د اسلامي جمهوریت جمهور رییس جلالتمآب محمد اشرف غني د سولې اووه ماده ییز پلان اعلان کړ، چې  هغه کې د افغانستان او سیمې د سولې په اړه کرښې او اصول څرګند شوي دي.

21.            افغانستان کې سوله یواځې له طالبانو سره د مذاکراتو په مانا نه ده. مذاکرات زمونږ د سولې یو له مهمو برنامو څخه ده؛ خو مونږ باید د سولې د تل پاتې کېدو لپاره هم فکر وکړو.  د سولې د هوکړه لیک تطبیق لپاره مونږ اړتیا لرو چې د افغانستان د اسلامي جمهوري دولت بنسټونه پیاوړي کړو. له سولې وروسته د تاوتریخوالي د مخنیوي او د هغو فکټورونو د رېښو وچولو لپاره چې له جګړې سره مرسته کوي اړتیا ده چې سیمه ییزې شخړې يې حل کړو.

22.            بناء، سوله یوې هر اړخیزې او ټولشموله برنامې ته اړتیا لري چې په یاد شوي سند کې تشریح شوې ده.

23.            د سولې د اووه ماده ییز سند په رڼا کې زمونږ راتلونکي ګامونه په لاندې
ډول دي:

1)    د سیمه ییزو مشورو  راټولول چې هیله مند یم راتلونکي جنوري میاشت ترسره شي.

2)    د داخلي اجماع د تقویت لپاره د ملي مشورو ترسره کول.

3)    د سولې ډیالوګ لپاره د نړیوالو همکارانو هڅول.

4)    له طالبانو سره رسمي او مستقیمو مذاکراتو ته بشپړ چمتووالی.

24.            مونږ له خپلو سیمه ییزو همکارانو تمه لرو چې له دغې افغانستان ـ محوره برنامې څخه ملاتړ وکړي.

 

درنو حضارو،

1.     زه خپلې خبرې پر همدې ځای پای ته رسوم او له تاسو یې اورم:

2.     په پای کې یو ځل بیا غواړم د ډاکټر شخماني  له ښه کوربتوب مننه وکړم.

3.     همدا شان، غواړم د دوست هېوادونو تاجکستان او ازبکستان د ښاغلیو سیالانو او سلاکارانو له راتګ مننه وکړم.

4.     وړاندیز کوم چې زمونږ دغه خبرې اترې په راتلونکي کې هم دوام پیدا کړي او په همدې چوکاټ کې وکولای شو د ژور بحث لپاره د ملي امنیت سلاکارانو د مرستیالانو یوه ډله جوړه کړو.

5.     له پاملرنې مو مننه!

د ناپیېلو هېوادونو غورځنګ سرمشریزه کې د افغانستان د اسلامي جمهوریت د ملي امنیت سلاکار ډاکټر حمدالله محب بشپړه وینا

بسم الله الرحمن الرحیم

رئیس صیب؛

د بهرنیو چارو محترمو وزیرانو،

آغلو او ښاغلیو،

ویاړم او خوښ یم چې د افغانستان د اسلامي جمهوریت په استازیتوب، د ناپیېلو هېوادونو د غورځنګ سرمشریزې په اتلسمه ناسته کې، دلته د باکو په ښکلي ښار کې تاسو سره یو ځای شوم.

لطفآ اجازه راکړئ چې د دې مهمې ناستې د کوربتوب له امله د اذربایجان جمهوري دولت او همدا شان ددې جنبش د اتلسمې سر مشریزې دولتونو ته، خپلې نیکې پېروزینې او قدر داني وړاندې کړم.

اجازه راکړئ چې تېرو کلونو کې د ناپیېلو هېوادونو د غورځنګ سر مشریزې د ریاست له امله د  ونزوېلا له جمهوریت مننه وکړم.

د ناپیېلو هېوادونو غورځنګ غړیو سره ددې اوونۍ پېښې مهمې او پر ځای دي، ځکه مونږ ټول راغونډ شوي وو تر څو په ټولیز ډول هغو ستونزو باندې خبرې وکړو چې  سیمه کې نن روسره مخ یوو، سیمه او نړۍ سولې او نړیوال امنیت، له اقلمي تغییراتو سره مبارزه، د طبیعي پېښو مدیریت او د فقر د کچې ټيټوالی هغه مهم موضوعات دي چې د سیمې او نړۍ لپاره مهم او اړتیا ورته لري.

په پیل کې، اجازه راکړئ د نړۍ د هر ګوټ له کړېدلو خلکو سره خپل پیوستون وړاندې کړم، افغانستان د هغه هېواد په توګه چې کلونه کېږي د شخړو د تاثیر لاندې دی او د هغه له درد او ځورېدو په بشپړ ډول پوه دی، مونږ د فلسطین، روهینګا، سوریې او نور هغه خلک چې له جګړو کړېږي، پیوستون وړاندې کوم.

رییس صیب،

افغانستان هغه هېواد دی چې د ستونزو سربېره، هغه ارزښتونو ته انعکاس ورکوي چې ددې غورځنګ په اساسي اصولو کې ځای لري. د افغانستان د خلکو په څېر هېڅ خلک نشته چې په سختو شرایطو کې د ولسواکۍ، بشر حقونو، د قانون حاکمیت، سولې او پرمختګ په اړه خپله ټینګه ژمنه ښکاره کوي.

درې اوونۍ مخکې، د افغانستان زړور خلک د ترهګرۍ پر وړاندې دفاع کې، له خپلو کورونو راووتل تر څو ولسواکۍ، خپلواکۍ، سولې او پرمختګ ته رایه ورکړي.

طالبانو د ټاکنو پر وړاندې د جګړې اعلان وکړ، په اصل کې، دا جنګ زمونږ د هغو هېوادواولو پر وړاندې و چې د رایې ورکوونې لپاره له خپلو کورونو بهر شول.

د خلکو رایه به د افغانستان نوي او منتخب  دولت ته واک ورکړي چې د ټولنیزو، امنیتي او اقتصادي او بشپړ پاله اړتیاوو د تامین په هدف، خپله ملي  اجنډا تطبیق کړي.

خو له دې ور هاخوا چې کوم نوماند د جمهموري ریاست په ټاکنو کې بریالی کېږي، کولای شم ډاډ ورکړم چې د ټولو لومړیتوب، د سولې د داسې یو جامع بهیر ایجادول دي چې سیاسي هوکړه تر لاسه کړو او د  داسې یوې باعزته سولې تامین دی چې نه یوازې افغانانو ته، بلکې سیمې او نړۍ ته ګټور تمام شي.

زمونږ خلک د سولې غوښتونکي دي او د افغانستان اسلامي جمهوري حکومت په بشپړ ډول هغه ته ژمن دی.

د افغانستان حکومت د سولې لپاره  د عمل ابتکار لاس کې اخیستی دی، د ۲۰۱۸ کال په فبرورۍ میاشت کې طالبانو ته د ولسمشر غني لخوا له شرط او قید پرته وړاندیز نیولې، د ۲۰۱۸ کال په جون میاشت کې د اوربند تر اعلان پورې، همدا راز د ۲۰۱۸ کال په نومبر میاشت کې چې د سولې کومه برنامه اعلان شوه، د افغانستان په ګوټ ګوټ کې له مېرمنو او نارینه وو سره د سولې په تړاو جدي مشورې روانې دي.

نن مونږ د داسې یوې ۷ نقطه يي جامع برنامې د تعقیب په حال کې یوو چې د پرمختګ لپاره ترسره کېږي چې مونږ او زمونږ نړیوالو شریکانو تر اوسه تر لاسه کړی دی.

د پرمختګ په دې لار کې، مونږ په ملي، سیمه ییزه او نړیواله کچه د داسې نویو لارو د جوړېدو په لټه کې یوو چې هغه کې ټول په همغږي توګه وکولای شو د تل پاتې سولې لپاره تعامل وکړو.

سوله د طالبانو د ټولو اړخونو رښتینې ژمنتیا ته اړتیا لري، ما درې اوونۍ مخکې ملګرو ملتونو کې په طالبانو غږ وکړ چې له تاوتریخوالي ډډه وکړي او له افغانانو سره خبرو ته کېني، نن بیا همغه غږ تکراروم.

طالبانو تېرو دوو لسیزو کې نږدې یو څلورم میلیونه افغانان وژلي دي. طالبان باید د افغانانو وژنو ته د پای ټکی کېږدي او له بېړني اوربند سره توافق وکړي.

 د سولې مذاکراتو کې د طالبانو لپاره بدیل انتخاب، د جګړې په ډګر کې د افغانستان له زړورو امنیتي او دفاعي ځواکونو سره مخامخېدل دي، لکه څنګه چې طالبان هم پوهېږي، په دې لار کې به یې دا بې هوده انتخاب وي. د افغانستان امنیتي او دفاعي ځواکونه د افغانستان د خلکو ویاړ دي او خپل قوت د ټولو افغانانو په ملاتړ تر لاسه کوي.

اغلو او ښاغلو،

د افغانستان امنیتي او دفاعي ځواکونه د ټولې سیمې او بین المللي ټولنې د ازادۍ لپاره له نړیوالې  ترهګرۍ سره د مبارزې په لومړي خط کې دي.

افغانانو زیاته قرباني ورکړې ده چې باید قدر داني يې وشي. د مشترک ګواښ په پېژندلو، زمونږ نړیوالو شریکانو مونږ سره اوږه په اوکه دې جنګ کې جګړه کړې ده او مونږ د هغوی سرښندنو ته درناوی کوو.

مونږ افغانان به لاس په سر نه شو، پوهېږو چې سوله د تر لاسه کولو وړ ده او مونږ د شمولیت او عزت اصولو ته په کتلو، په یو ډول د هغه پر لرو حرکت کوو.

د سولې بهیر تر څنګ، مونږ په عین حال کې د ترهګرۍ، وحشت او ظلم پر وړاندې له خپلو خلکو دفاع ته دوام ورکوو.

رییس صیب،

مونږ اوس مهال په دوو امتحاني دورو کې له اوږدو شخړو او د  اقلیم  تغییر له ګواښونو سره مخ یوو او دا دواړه چارې په سیمه کې بشپړپاله کړکېچونه نور هم زیاتوي.

له مونږ څخه هر یو دلته دې ننګونې ته د رسېدنې مسوولیت پر غاړه لرو. ددې هدف د تر لاسه کولو لپاره، مونږ باید ټولیز اقدامات ترسره کړو چې زمونږ له ټولنیزو ـ اقتصادي، سیاسي او فردي ګټو ور هاخوا وي.

افغانستان زمونږ له مشترکو ستونزو سره د مقابلې لپاره چمتو دی تر څو له تازه مشارکتونو سره، په دوه اړخیزه او څو اړخیزه توګه د نا پییلو هېوادونو د غورځنګ غړیو سره په مشترک ډول کار وکړي او همغږي ولري. مونږ په سیمه کې د انرژۍ او سوداګرۍ تر څنګ، د ټاپي نل لیکې په تړاو نوښت کې له مخکښو رهبرانو څخه یوو، بنآ، مونږ ډېر ښه پوهېږو چې چې متقابلې ګټې هغه مهال تر لاسه کولای شو چې ستونزې په ګډه حل کړو.

مونږ په دې اوونۍ کې د لیدنو پر مهال د همکاریو پر تفصیلاتو بحث کولو ته سترګې په لار یوو.

رییس صیب،

اجازه راکړئ خپلې د هیله مند پیغام په وړاندې کولو پای ته ورسوم.

افغانستان د پرمختګ او ځان بساینې پر لور روان  دی دی، دا هغه څه دي چې د سیمې د ثبات پایه او اساس جوړوي.

مونږ د اتصال، همکاریو او سیمه کې د اقتصادي ودې لپاره خپل لید لوریو ته ژمن یوو او افغانستان د آسیا څلور لارې په توګه، یو ځل بیا خپل مرکزي نقش لوبوي، لکه څنګه یې چې تل همدا کار کړی دی.

د انکشاف، زده کړو، روغتیا، بشر حقونو او د بنسټونو جوړېدو برخه کې د افغانستان د تېرو دوو لسیزو لاسته اوړنې د څو اړخیزو همکاریو پایله ده او د نړیوالو مرستو د ارزښت ښکارندوي کوي.

مونږ به د تېرو دوو لسیزو لاسته راوړنو ته دوام ورکړو او په فعاله توګه به د نا پییلو هېوادونو د غورځنګ په څېر، نړیوالو بسترونو کې د همکاریو تقویت پسې وګرځو.

رییس صیب،

راتلونکي ته زمونږ لید لوری ډاډمن دی چې اساس يې زمونږ د خلکو اراده او ستاسو په څېر د نړیوالو شریکانو ملاتړ تشکیلوي

مننه رییس صیب!

د امریکا "فاکس نیوز ټلویزیون" د افغانستان د ملي امنیت سلاکار ډاکټر حمدالله محب سره مرکه کړې ده.

ډاکټر محب په مرکه کې  ویلي دي، ډېری هغه سختدریځي طالب قومندانان به چې د افغانستان له دولت سره سوله نه کوي، داعش او القاعدې ته وراوړي. دا ګواښ د وخت په تېرېدو سره ډېرېږي.

ده زیاته کړه: "په اوس وخت کې داعش زموږ لپاره یو سټراټیژيک ګواښ نه دی. موږ له دوی څخه هغه سيمې بېرته نیولې دي چې دوی ولکه پرې کړې وه. خو که د سولې پروسه غلطه پرمخ لاړه شي او ټول طالبان په ټولنه کې مدغم نه شي، نو سختدریځی به یې له داعش سر یوځای کېږي، چې بیا به هغه مهال داعش زموږ او زموږ د نړیوالو شرکاوو لپاره یو سټراټيژيک ګواښ کېږي."

محب ټينګار وکړ، چې "پدې ټولو کې مشرتابه مهم دی. سمبولیک مشرتابه جدي مسله ده. خو اوس د طالبانو او القاعده تر منځ یو مبهمه او تته کرښه شته. دوی پخپلو منځونو کې ودونه سره کوي، دوی ګډ کار سره کوي، او  دوی ايډیالوژۍ سره ګډې شوې دي. نن د القاعده او طالبانو تر منځ ډېر لږ توپیر دی."

محب د ټاکنو په اړه وضاحت ورکړ: "دا ځل درغلي امکان نه لري. د تائیدۍ لپاره څو پټې (لایې) موجودې دي. هر چا به خپلې پېژندپاڼې راوړلې او د رایې اچونو په مرکزونو کې به یې نومونه لسټ کې شته وو. تاسو به چې کله د رايې اچونې مرکز ته ورغلی، ستاسو د تذکرې سټېکر به یې ستاسو له نامه سره پرتله کاوه. ستاسو د ګوتې نښې به یې اخیستې، ستاسو او ستاسو د پېژندپاڼو انځور به يې اخیست چې کوم خیالي رایه ورکوونکی پیدا نه شي."

په تېره کې به، د محب په وینا، نړیواله ټولنه د ټاکنو تر شا ولاړه وه. دوی به پیسې ورکولې او افغانان به یې رایې اچولو ته هڅول او امنیت به یې ورته ټینګاوه، خو اوس افغانان پخپله ټاکنې غواړي. دا ځل افغانانو د ټاکنو لګښت ورکړ، امنیت يې ورته ټینګ کړ. ستر تحول دا دی چې افغان پر ولسواکۍ باور لري، او دا نور داسې بهیر نه دی چې زموږ شرکاء یې پر مخ بوځي. دا اوس یو افغانی بهیر دی چې د افغانانو لخوا پر مخ بیول کېږي. 

محب بیان کړه چې طالبانو ویل دوی به د رایې اچونې مرکزونه والوزوي او ولسي وګړو ته به تلفات ورواړوي، خو موږ د ټاکنو څخه یواځې یوه شپه وړاندې د څوارلسو ځانمرګو بریدونو مخه ونیوله. د رایې اچونې په ورځ طالبانو د ۲۷۳ بریدونو ترسره کولو هڅه وکړه، چې ځینو يې افغان امنیتي ځواکونو ته تلفات ورواړول، لیکن ولسي وګړو ته مرګ ژوبله وروسوله. زه پر خپلو امنیتي ځواکونو ویاړم چې دا ډول سترې کچې ګواښونه يې مدیریت کړل. 

محب په پای کې وویل: "۲۰ کاله وړاندې افغانستان هېڅ څه شی نه لرل، زېربنا له منځه تللې وه، ټلیفونونه نه و، برېښنا نه وه، روغتونونه نه وو، ښوونځي نه وو او کابل د پېریانو ښار وو. حو نن کابل د نورو پلازمېنو په څېر یو پایتخت دی. خلک سره وصل دی، هم په کلتوري او هم په ټکنالوژیک لحاظ. دا په نړۍ کې یو تر ټولو ستر پرمختګ دی، او پدې تړاو د امریکا له همکارۍ مننه کوو."

Page 1 of 3