متن سخنرانی داکتر حمدالله محب مشاور امنیت ملی در کنفرانس جنیوا

آقای کارو! از معرفی تان سپاس

از آقای سفیر لیون همچنان ممنونم که در برگزاری این بحث مهم کمک نموده است.

می خواهم از اعضای هیئت ، داکتر مانزا، سفیر هیرجی، آقای پاولسن، آقای بوودن، آقای اقا و آقای پروفیسور کرم یاد آور شوم.

البته جیسون، انی و اندرو هم دوستان خوبی افغانستان اند.

از همه شما سپاس که امروز اینجا حضور دارید و اشتراک کننده گان این بحث هستید.

صلح ،امنیت و توسعه با هم رابطه بسیار تنگاتنگ دارند چیزی اکثریت طی سال های متمادی در جستجوی تفکیک اولویت آن اند. به این معنی که بدون امنیت به توسعه نمی توان رسید پس چگونه میتوان بدون توسعه به صلح رسید ؟

به نظر می رسد که در افغانستان کمتر از یک گره یا یک معما نیست - هنوز جهت های را که نوید سعادت و ثبات می دهد و مردم افغانستان به شدت مستحق آن اند دسته بندی نشده است.

ما افغانها هر روز با این معما زندگی می‌کنیم، این برای ما یک سوال پالیسي محور نیست؛ بلکه مشکل روزانه است، مشکلی که چالش های طاقت فرسایی امروزی را خلق کرده است و  فقر، ویروس کرونا و جنگ جاری  نیز بر آن افزوده است.

بر اساس بررسی های اخیر سازمان جهانی، فقر در افغانستان 7  درصد کاهش یافته است؛ اما هنوز هم نیمی از جمعیت ما تنها زندگی بخور و نمیری دارند.

هرچند دلایل فقر اکثرا ناامنی ، کمبود غذا ، بیکاری و مهاجرت است ولی تغییرات اقلیمی هم با این همه دست به دست هم داده و باعث بدتر شدن وضعیت گردیده است.

از ماه جون به اینسو تعداد موارد  کرونا در افغانستان مانند سایر کشورهای جهان به طور مداوم در حال کاهش بوده است، اما اکنون با موج دوم آن روبرو هستیم.

طی سال جاری اقتصاد افغانستان به دلیل شیوع وایروس کرونا در سراسر کشور حدود ۵ فیصد تنزیل داشته است، همچنان در سطح محلی،  به دلیل سطح بلند خشونت ها رسانیدن کمک های بشردوستانه در برخی از مناطق کشور قابل عملی شدن نیست.

علی‌رغم تلاش‌های دولت جمهوری اسلامی افغانستان برای دستیابی به صلح ، خشونت‌ها افزایش یافته و پیشرفت چشم‌گیری در جهت صلح حاصل نشده است.

تعهد ما به صلح مهم ترین اولویت ملی ماست که طی پنج سال گذشته آنرا به اثبات رسانده ایم چنانچه  پیشنهاد رئیس جمهور غنی به طالبان در ماه جون سال 2018 که در نتیجه آن  سه روز عید قربان آتش بس صورت گرفت بی پیشینه بود.

در آخرین کنفرانس جنیوا در سال ۲۰۱۸ رئیس جمهور غنی طرح یا نقشه راه صلح خویش را اعلام کرد.

در سال ۲۰۱۹ با برگزاری لویه جرگه فراگیر که نمایندگان  سراسر افغانستان در آن شامل بودند در مورد صلح با مردم مشوره کردیم.

پس از توافق ما برای آزادی 5000 زندانی طالبان ، مردم افغانستان برای صلح قدم خطیری را گذاشتند و آزادی ۴۰۰ زندانی دیگر طالبان ، که در میان آنها مجرمین جنایات سنگین و شنیع نیز شامل بودند را تایید کردند.

همچنان مردم افغانستان به ویژه زنان افغان گردهم آمده تا صلح را که در جستجوی آنیم مشخص سازند. صلح پایدار و فراگیر، که از طریق توافق سیاسی با طالبان حاصل شود. صلح که در مطابقت با ارزشهای قانون اساسی ما و قواعد حقوق بشری باشد. و با این تلاش ها، به میز مذاکره با طالبان رفتیم در حالیکه شاهد کاهش خشونت نبودیم.

من در زمان حاکمیت رژیم طالبان در افغانستان بودم ، اما نمی خواهم داستان زندگی کودکی خود را که زندگی در زمان حاکمیت طالبان چگونه بوده است را برای شما بیان کنم که چگونه بوده است، شما همه آن قصه ها را شینده اید. آنچه من می گویم داستان امروزی است که زندگی تحت وحشت طالبان چگونه است.؟

از ماه فبروری به اینسو خشونت‌های آغاز شده توسط طالبان و سایر گروه‌های تروریستی وابسته به آن‌ها به شدت افزایش یافته است. این گروه‌های تروریستی به مدارس و پوهنتون‌ها که کودکان و جوانان ما در آن تحصیل می کنند ، شفاخانه های که مادران در آن زایمان می نمایند حمله کردند. حتی در باغهای انار ارغنداب مین گذاری نموده کشاورزان را می‌کشند، که با این کار شان نه فقط محصولات بلکه زندگی مردم را نیز از بین می‌برند.

از شروع سال 2020 به اینسو 6772  غیر نظامی و 7960  سرباز افغان قربانی شده اند.

من می خواهم فعلاً برای احترام به این  قربانیان چند لحظه سکوت کنم.

این پیشرفت نه بلکه تخریب است.

این گرفتن دامن صلح نیست بلکه پرورش جنگ است.

این امنیت نه بلکه وحشت است.

من اطمینان دارم که اگر موضوعا ذیل  بطور همزمان با هم پیاده شود ، به صلح ، امنیت و توسعه نزدیک شده و خواهیم رسید.

۱. ما هم‌چنین روی تقویت و توانمندسازی نیروهای امنیتی و دفاعی افغان سرمایه گذاری نموده‌ایم چنانچه در حال حاضر ۹۶٪ عملیات را آن‌ها به تنهایی انجام می‌دهند که سبب اولویت دهی به تامین امنیت شده است.

۲-ادامه کار مشترک-  میان افغانستان و شرکای بین المللی- از طریق یک برنامه توسعه طویل المدت که اقتصاد مردم افغانستان را رشد و توسعه دهد.

با آنکه تا هنوز در پروسه صلح پیشرفت کافی نداشته ایم اما دولت افغانستان و شرکای بین المللی تعریف واضح و توافق مشترک برای صلح، امنیت و توسعه کشور دارد. توافق ما با منطقه و جهان برای صلح است و ما حفظ و توسعه دستاودهای دو دهه اخیر را خواهانیم.

به این وضعیت چگونه میتوان به صلح دست یافت؟

نیاز است تا همه ما سهم خود را ادا نماییم

پس از آنکه در سال 2015 یک رقم بزرگی از نیروهای خارجی از افغانستان بیرون شدند این نیروهای افغان است که در خط مقدم مبارزه با تروریزم می رزمند، ما در چند ماه گذشته با جنایات بی شماری طالبان روبرو شده ایم، ولی با آن هم کنترول تمامی ولایات نزد حکومت افغانستان است. هرزگاهی منطقه ی هم سقوط کند نیرو های امنیتی و دفاعی افغان دوباره آن را تصرف می کنند.

ما روی چندین سناریو کار می کنیم تا از یک سو در مصارف نیروهای امنیتی ما صرفه جویی گردد و از طرف دیگر  به خود کفایی برسند. ما از متحدان بین المللی خود می‌خواهیم که در مبارزه با دشمن مشترک به تأمین بودجه نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان ادامه داده وحمایت کنند.

من قبلاً در سخنرانی خود به تلاش ها ، فداکاری ها و خطرهایی که طی سال های گذشته برای صلح پرداخته ایم ، اشاره نمودم.

ما برای رسیدن به صلح هنوز راه طولانی را در پیش داریم ، اما من به تیم متعهد افغان که جهت مذاکره به دوحه فرستاده ایم اعتماد دارم. من می دانم که تلاش های آنها در میز مذاکره با طالبان نشان دهنده عزم مردم افغانستان برای صلح پایدار است.

ما از شما "شرکای بین المللی" می خواهیم که در کنار ما بایستید و کشورمان را به جایگاهی که با آن موافقت نموده اید برسانید. هر چند این کار زمانگیر است، اما تعهد ما به این ارزش ها و موفقیت آن حیاتی است.

دولت افغانستان چشم به راه تقویت بازار اقتصادی و نهادهای دولتی و دستیابی به صلح پایدار با طرح برنامه های توسعه ملی خود برای چند سال آینده است.

ما مشتاقانه منتظر اجرای برنامه های خویش با شرکای بین المللی هستیم تا نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان بتوانند یک کشور صلح آمیز و مرفه به مردم خویش تقدیم نمایند.

به نظر می رسد یک کشور آشفته مانند افغانستان با مشکلات و موانع زیادی در برابر صلح ، توسعه و امنیت روبرو است.

ولی نیاز است تا گام به گام به پیش رویم

گام نخست آتش بس است. آتش بس به خودی خود صلح نیست ، اما صلح پایدار با آتش بس آغاز می شود تا از کشتارها روز مره جلوگیری صورت گیرد.

همچنان صلح فقط توقف خشونت نیست ، بلکه امنیت و توسعه مردم است که به عنوان یک جامعه انسانی به ما حق و فرصت ثبات را می دهد. تا اینکه نه تنها خشونت وجود نداشته باشد بلکه مردم از حقوق اساسی شان مستفید شوند، دختران حق تحصیل خود را از دست ندهند و سایر حقوق بشری نیز نقض نگردد.

یکی از همکاران من ، ناهید سرابی ، معین پیشین وزارت مالیه، یک بار داستانی را قصه کرد که من همیشه آن را تکرار می کنم. او در مورد زمانی زندگی کودکی خویش مع تحت حکومت و تسلط  رژیم طالبان سپری شده بود می گفت: "مردم در امن بودند ، جنگ های داخلی به پایان رسیده بود ، اما زندگی مردم رنگ نداشت بی مزه بود، مردم آزادی نداشتند، از حقوق اساسی آنها محافظت نمی شد ، دختران نمی توانستند تحصیل كنند و زنان حق كار را نداشتند.

داستان خانم سرابی به ما روشن می سازد که موضوع را که همه می دانیم و باید برای آن تلاش ورزیم اینست که آن شرایط دوباره تکرار نگردد. صلح فقط از بین رفتن خشونت ها نیست، بلکه توسعه و مصونیت انسان هااست تا برای ما زمینه فرصت های حقوقی را مهیا سازد.

امیدوارم گفتگوهای امروز بستر یا رویکرد مشترکی برای حل این معضل فراهم کند.

از شما برای شرکت در بحث امروز و حمایت از افغانستان متشکرم.

پایان